Çocuk ve meditasyon: Gerçekten ne işe yarıyor?

Yoğun ve stresli yetişkin hayatlarımızdan baktığımız zaman meditasyonun çocukların dünyasında hangi ihtiyacı karşıladığını anlamamız güç olabilir. Ancak büyümek kolay bir süreç değildir; sürekli bir dönüşüm anlamına gelir.

Değişen duygular ve durumlar, yeni çevreler, akademik kaygılar gibi pek çok konuda meditasyonun çocuğunuzun yaşantısına nasıl olumlu bir dokunuşta bulunabilir?

Hiç olmadığı kadar hızlı akan, bol uyaranlı yetişkin hayatlarımızda, meditasyon, dengede kalmak adına dönüştürücü bir deneyim sunuyor. Peki ya çocuklar? Bol oyunlu ve eğlenceli hayatlarında meditasyona ihtiyaçları neden olsun?

Meditasyon, yoga, mindfulness… Eskinin bu kadim öğretileri, bugün bilinçli farkındalık, stres regülasyonu ve zihin-beden bağlantısı gibi noktalarda bir ilk yardım çantası gibi başucumuzda. Çılgınca akan, hızlı ve uyaranın bol olduğu yetişkin hayatlarımızda bu ilk yardım çantasının hiç olmadığı kadar kritik bir role sahip olduğunu artık görebiliyoruz. Peki ya çocukların dünyası? Orada neler oluyor? Orada bir meditasyona, bir farkındalık pratiğine gerçekten ihtiyaç var mı?

Genellikle çocukların zaten anda olduğu, duygularını özgürce yaşadıkları, oyun ve eğlence odaklı bir hayatları olduğu düşünülür. Oysa çocukluk, bir sürü yeni duygunun ortaya çıktığı, büyüme sancısına ev sahipliği yapan, sosyal bir çevreye girmek, adapte olmak, aniden ortaya çıkan çeşitli düşüncelerle başa çıkmaya çalışmak gibi pek çok yeni ve zorlu deneyimin gündeme geldiği bir dönemdir. İşte aslında tam da burada meditasyonun devreye girmesi duyguları tanımaya ve bu duyguların çocuk üzerindeki etkilerini hafifletmeye yardımcı olur.

Çocukluk anda kalmanın daha kolay olduğu, zorlayıcı yetişkin deneyimlerinin henüz ufukta görünmediği özel bir zaman dilimidir. Saatlerce odaklanarak oyun oynadığımız, zaman duygusunu yitirerek arkadaşlarımızla gülüp eğlendiğimiz bu süreçte, anın tadını çıkarma kaslarımız çok daha güçlüdür. Ve dolayısıyla meditasyonun hayatımıza girmesi, içselleşmesi ve mutlu olma halimizi desteklemesi de çok daha kolaydır. Daha rahat alışkanlık kazanabilir, daha kalıcı bir pratik edinebiliriz.

Meditasyonu nasıl anlatmalı?
Farkındalık meditasyonu, en basit haliyle, şimdiki anda olup bitenlere dikkat etmek anlamına gelir. Bu o an hissettiklerimiz, duyduklarımız ya da bedenimizde olanlar olabilir. Biliyoruz ki zihnimizi tamamen susturmak, mükemmel bir sessizlik hali yakalamak kolay değil. Meditasyon yaparken tek odağımız o an ne yaşadığımıza şefkat ve dürüstlükle bakabilmektir.

Peki bu kadar soyut bir kavramı küçük bir çocuğa nasıl anlatmalı? Çocukların yaşı ve gelişim süreci göz önüne alındığında, bunu olabildiğince basit ve somut kavramlarla anlatmak meditasyonu algılayıp pratik edebilmelerinde oldukça önemli bir etkendir. Dört yaşında bir çocuğa meditasyonu nasıl anlatırsın sorusuna, Farkındalık Koçu Amy Saltzman, kelimeyi tanımlamaktan ziyade, çocuğu önce deneyimi hissetmeye davet etmek gerektiğini söyleyerek cevap verir: “Haydi önce hareketsiz bir şekilde oturalım ve sessiz olmayı deneyelim.”

Çocuklarla meditasyon pratiği
Meditasyon birlikte yapıldığında, sadece çocuklar için değil ebeveynler için de oldukça dönüştürücü bir pratiktir. “Şimdi ve burada” halini birlikte deneyimlemek; kaliteli bir zamanı, derin bir iletişimi ve sakinliği paylaşmak anlamına gelir ki, bu her iki taraf için de duyguların regüle olduğu, kendilerine ve birbirlerine alan açtıkları güçlü bir deneyimdir.

Çocukla meditasyon yaparken çok basit yöntemlerle ilerleyebiliriz. Bu bazen dikkati bedene getirmek, bir yerinde bir acı, sızı ya da kaşıntı olup olmadığına odaklanmasını istemek olabilir. Ya da dikkatimizi birlikte çevreye yöneltip, etrafımızda olan bitene odaklanarak bir hayvanı ya da bir ağacı izleyebilir, rüzgarın sesine kulak verebiliriz.

Çocuğun dikkat süresi ve merakları göz önünde bulundurularak meditasyonu daha da eğlenceli ve güçlü bir pratiğe dönüştürmenin yollarını arayabiliriz. Kısa süreli animasyonlarla, eğlenceli çizgi karakterlerle birlikte pratik yapmak, çocuğun renkli dünyasına uygun, etkili ve keyifli bir yöntem olacaktır.

Çocuklarla meditasyon pratiğinin faydaları

• Bilinçli farkındalık: Meditasyon aracılığıyla kendi duygularına ve çevrelerinde olup bitenlere karşı farkındalık geliştiren çocuklar, hem daha az tepkisel hem de daha dikkatli davranır.
• Uyku kalitesi: Ebeveyn dünyasında çocuğa dair en zorlayıcı deneyimlerden biri sık yaşanan uykuya dalma sorunudur. Pek çok araştırma, meditasyon yapan çocukların daha rahat uykuya daldığını, uyku kalitesinin arttığını belirtir.
• Ebeveyn-çocuk ilişkisi: Kaliteli zaman geçirme ve güçlü bağ kurma noktasında ebeveyn-çocuk ilişkisini destekleyen bir araç olan meditasyon, çocuğun empatik, iyi bir dinleyici olmasına da yardımcı olur.
• Akademik performans: Bilinçli farkındalık temelli pratikler, arkadaşlık ilişkilerinin güçlenmesine, yaratıcılığın gelişmesine, dikkat ve öz yeterlilik seviyelerinin artmasına yardımcı olarak okul performansını da olumlu etkiler.
• Odaklanma: Meditasyon, odaklanmayı kolaylaştırdığı gibi özellikle dikkat eksikliği ve hiperaktivite gibi durumlarda çocuk için önemli bir konsantrasyon kaynağı olabilir.
• Duygusal regülasyon: Çocuklar için hayal kırıklığı, öfke ve korku belki de en sık yaşanan duygular arasındadır ve bu duyguları kabul etmek kolay değildir. İşler istediği gibi gitmediğinde, bir çocuk için meditasyon, bu duyguları fark etme ve dengede kalma noktasında önemli bir destekçidir.
• İçsel mutluluk: Bilim dünyası meditasyonun önemli bir stres azaltma faktörü olduğunu çoktan keşfetti. Düzenli meditasyon, çocuk için daha mutlu, keyifli, tatminkar bir hayat yaşamaya yardımcıdır.
• İhtiyaçlar: Yetişkinler olarak biz bile yorgunluk, açlık, tükenmişlik gibi pek çok ihtiyacımızı çoğu zaman fark edemeyiz. Meditasyon hem bizim hem de çocuklarımızın beden farkındalığını artırır, ihtiyaçlarımızı daha rahat ifade edebilmemize yardımcı olur.
• Kabul: Meditasyon hem yetişkin hem de çocuklara zorlu duyguları kabul edebilmek için alan açar. Çocuğumuzla meditasyon yaparken, “çocukça” görüp bastırdığımız pek çok duygumuza bakmak, onları şefkatle fark etmek için açtığı alan ise bir başka güzel hediyedir.

Daha farkında, odaklanabilen, duygusal olarak kendisini regüle edebilen, hayatın zorluklar ve güzelliklerle bir bütün olabildiğini erken yaşlarda fark eden bir çocuk için içsel mutluluğu doyasıya deneyimlemek ne güzeldir. Ve bu yolculuğun ebeveyn olarak bir parçası olmak, çocuğumuza ve kendimize güçlü bir kaynak edinerek ilerlemek şüphesiz ki eşsiz bir deneyimdir.

Siz de Kidly meditasyon modülüyle bu pratiği keyifli bir ebeveyn-çocuk zamanına dönüştürebilir, animasyon videolarla ve eğlenceli karakterlerle, uygulaması kolay rahatlama ve nefes egzersizleriyle, bol pratikli hikayelerle çocuklarınızın bütünsel gelişimini destekleyebilirsiniz.