Çocuğunuzun Potansiyelini Açığa Çıkarın:Gelişimsel Aşamaları Gözlemlemek
Çocukların ilk gülümsemesinden ilk adımına ve konuşmasına kadar sergilediği davranışların hepsi gelişimsel kilometre taşları olarak adlandırılır. Gelişimsel kilometre taşları sayesinde çocukların yaş alırken gerçekleştirdiği davranış kalıplarıyla birlikte büyüme ve öğrenme süreçleri kolaylıkla izlenebilir. Çocukların gelişimini gözler önüne seren bu dönüm noktaları birçok çocuğun belirli bir yaşa kadar yapabildiği davranışları kapsar. Kilometre taşlarını anlayarak çocukların konuşma, hareket etme, öğrenme ve oyun oynamaya dair gelişimleri hakkında fikir edinmek mümkündür. Peki, gelişimsel kilometre taşları bebeklik ve okul öncesi dönemlerde nasıldır, bu gelişimsel süreci izlemek neden önemlidir? Gelin çocukların gelişiminde önemli rol oynayan kilometre taşları konusuna yakından bakalım.
Bebeklik Döneminde Gelişimsel Kilometre Taşları
Çocukların gelişimsel kilometre taşları doğduğu andan itibaren sergilediği davranışlarla başlar. Bu dönem 0-2 yaşlarını kapsar. Bebekler dünyaya geldikten sonraki ilk 3 ay temel duyuları keşfeder, daha çok bedensel ve çevresel durumlar hakkında bilgi edinmeye çalışır. Fiziksel, duygusal ve bilişsel anlamda ilk 2 yıl hızla gelişim gösteren bebekler, evde gezinerek çevreyi keşfeder ve dil ihtiyaçlarını geliştirirler. Bu dönemde alıcı olan bebekler ilk olarak agılama davranışının ardından 3 kelimelik ifadelerle basit cümleler kurmaya başlar.
Bebeklik sürecinde yürümeyi öğrenmekle meşgul olan bebekler, sözlü ifade yetenekleri olmadığı için sabırsız ve öfkeli davranışlar sergileyebilir. Evin her noktasında dolaşan, merdivenlere tırmanan veya eşyaların üzerine çıkan bebekleri bu dönemde tehlikeden uzak tutmak oldukça önemlidir. Bebeklik döneminde evi güvenle keşfedeceği bir alana dönüştürmek, onları doğru bir şekilde beslemek ve uyku düzenini oturtmak sağlıklı bir bebeklik dönemi geçirilmesine yardımcı olur. İki yılın sonunda sorunsuz yürüme davranışı kazanması beklenen bebeklerin aynı zamanda tuvalet kontrol davranışlarını da sergilemesi beklenir. Tuvalet eğitimi de bu dönemde başarılı sonuçlar verebilir.
Okul Öncesi Dönemde Gelişimsel Kilometre Taşları
Bebeklikten çocukluğa geçiş dönemi aynı zamanda okul öncesi dönemi olarak da bilinir. 3-6 yaş aralığı olan ve yaşamsal becerilerin kazanıldığı bu dönem içinde çocuklar cinsiyet kavramı ile tanışır. Ayrıca okul öncesi dönemde duygusal ve sosyal büyüme de önemli kilometre taşlarını oluşturur. Duygularını ifade etmeyi ve düzenlemeyi öğrenmeye başlayan çocuklar, yeni akran etkileşimi ve onlarla oyun oynama isteği içerisindedir. Okul öncesi dönemde anaokulunda zaman geçiren çocuklar, yeni arkadaşlarıyla oyun oynayarak hayli keyifli zamanlar geçirebilir.
Çocukların oyun oynama şekli bu dönemde ebeveynlere kritik bilgiler sunabilir. Çocuklar oyun oynarken egosantrik davranışlar içine girebilir. 3 ila 6 yaşlarında olan çocuklar, zaman zaman huysuz davranışlar sergilese de genel olarak sevecen, öğrenmeye meraklı ve oyun oynamaya eğilimlidir. Vicdan ve ahlak kavramları da yine bu dönemde oluşmaya başlar. Örneğin, yalan söyleyen veya hata yapan çocukların bu davranışlarını anlaması beklenir.
Okul öncesi çağında çocuğunuzu kendisi ile ilgilenmeye yönlendirmek mantıklı olur. Onun kendi kendine giyinmesine izin verebilir ve bağımsız hareket etmesini destekleyebilirsiniz. Yine beslenme ve uyku düzenini takip etmek de yararlıdır.
Gelişimsel Kilometre Taşları Nasıl İzlenmeli? Pek çok ebeveyn, çocuklarını ellerinden gelen en iyi şekilde büyütmek ve her konuda desteklemek ister. Çocuğun farklı yaş dönemlerinde temel çocukluk gelişimini ve davranış kalıplarına uyumlu hareket edip etmediğini anlamak gelişimsel kilometre taşlarını izlemekle mümkün olur. Her çocuğun gelişim sürecini takibe alarak gelişimsel kilometre taşlarını gerçekleştirip gerçekleştirmediğini belirlemek ve gerekirse bu durumlara karşı önlem almak çocuk gelişiminde kritik öneme sahiptir.
Kilometre taşları çocukların davranışlarını en iyi açıklayan kalıplar bütünüdür. Örneğin, 1 yaşındaki bir çocuk sabahları ebeveyni işe giderken ağlıyorsa bu durum çocuğun sağlıklı bir bebeklik döneminde olduğunu gösterebilir. Çocukların yaş grubuna göre sahip olması beklenen fiziksel, duygusal, sosyal ve bilişsel becerileri takip ederek onların gelişimi hakkında fikir edinebilir ve büyüme süreçlerini gözlemleyebilirsiniz.
Çocuklar gelişimsel süreçlerinde davranış kalıplarını bazen zamanında bazen de biraz daha geç gösterebilir. Bireysel farklılıklar olarak adlandırılan gelişim farklılıkları her çocukta değişim gösterebilir ve bu normal bir durumdur. Böyle bir durumla karşılaştığınızda endişe etmek yerine bir uzmandan fikir alarak ilerleyebilirsiniz. Eğer çocuğunuzun gelişimsel kilometre taşlarında bir gecikme fark ederseniz mümkün olan en kısa sürede bir uzmandan yardım alabilirsiniz.
Gelişimsel Kilometre Taşlarının Gelişiminde Ebeveynlerin Üzerine Düşen Görevler Nelerdir?
Ebeveynler çocuklarının gelişim süreçlerinde benzersiz bir konuma sahiptir. Çocukların farklı gelişim dönemlerinde onların çevrelerini keşfetmesine yardımcı olmak, nesneleri tanımasına öncülük etmek, dokunma ve kendini ifade etme becerilerinin gelişmesini sağlamak sağlıklı büyüme sürecine önemli oranda katkı sağlar. Gelişim sürecinde oldukça meraklı olan ve etrafındaki aktif dünyayı keşfe çıkmak isteyen çocukları çeşitli aktiviteler, oyunlar ve etkinliklerle beslemek faydalı olur.
Bunun yanında çocuklar büyüdükçe onlara karşı sabırlı davranmak, onların sorularına olabildiğince açık yanıtlar vermek, gerekirse onlara yaratıcı becerilerini geliştirecek sorular sormak çocukların daha sağlıklı büyümesine ve problemlere karşı özgün çözüm önerileri bulmasına imkan tanır. Bu sayede çocukların entelektüel gelişim düzeyi desteklenirken aynı zamanda kendine güven duygusu da gelişir.
Siz de her yaşa özgü gelişimsel kilometre taşlarını takip ederek çocuklarınızın gelişimini kolayca gözlemleyebilirsiniz.
